Rollendiscussie

Bij de start van een traject is het belangrijk om helder vast te stellen welke rol ervaringsdeskundigheid in de organisatie kan spelen. Vaak blijken hierover uiteenlopende verwachtingen te bestaan. Dan kan een rollendiscussie heel verhelderend zijn. Gebruik daarbij eventueel deze powerpoint met reflectievragen.

Het doel van een rollendiscussie is niet om één specifieke rol te kiezen of vast te stellen, maar om de verschillende relationele aspecten van ervaringsdeskundigheid in beeld te brengen. De verschillende 'partijen' verkennen hun wederzijdse verwachtingen. Er wordt gepeild hoe zij aankijken tegen de inzet van ervaringsdeskundigen en in welke rol zij het meest herkennen. Mogelijke relationele rollen zijn:


  • Bruggenbouwer - De ervaringsdeskundige zal een brug slaan tussen cliënt en hulpverlener, in twee richtingen. Het kan gaan om mensen te verleiden tot zorg, maar ook om de zorgverlener te verleiden tot overleg over keuzemogelijkheden in de behandeling.
  • Bondgenoot - De ervaringsdeskundige is vooral een bondgenoot van cliënten, een soort belangenbehartiger en vertrouwenspersoon. Het delen van vergelijkbare ervaringen biedt begrip, herkenning en erkenning voor dat wat moeilijk te verwoorden, uit te leggen en te verdragen is.
  • Veranderaar - De nadruk ligt hier op de verandering van opvattingen over en cultuur rondom geestelijke gezondheid en zorg. De ervaringsdeskundige verkent met cliënten en medewerkers nieuwe opvattingen en mogelijkheden.
  • Luis in de pels - De ervaringsdeskundige heeft de rol om kritisch en spiegelend de zorg te verbeteren. Zijn kennis van binnenuit van belemmerende en stigmatiserende aspecten van zorg is een onmisbaar element voor het verbeteren van zorg.
  • Rolmodel - De ervaringsdeskundige is ook een voorbeeld van hoe gewoon gek is. Zowel cliënten als medewerkers zien dat verwarring en zorgafhankelijkheid niet blijvend hoeven zijn, noch allesbepalend voor iemands identiteit. In deze rol kan de ervaringsdeskundige ook bijdragen aan het normaliseren van de psychiatrie.



Tussen deze rollen onderling, maar ook binnen de rollen zelf, kan een zekere spanning bestaan. De bruggenbouwer kan zich in een spagaat voelen tussen cliënt en zorg, de bondgenoot kan zich bezwaard voelen met vertrouwelijke informatie van een cliënt en de luis in de pels kan last krijgen van altijd maar kritisch zijn. Door dit te bespreken kan de spanning positief benut worden en wordt duidelijk welke implicaties de inzet van ervaringsdeskundigheid in een bepaalde rol kan hebben, en wat dat betekent voor de bestaande cultuur.

Het kennisplein 'De Ervaringsdeskundige' is gerealiseerd in opdracht van Markieza in samenwerking met het Trimbos-instituut, HEE! en Phrenos (LIVE).